Stadsgezicht de Gunungan op Sana Budaya

Op het terrein van Sana Budaya staat een groot wit monument dat in de wayangwereld bekend staat als de gunungan. In het echt heeft deze dezelfde vorm, maar dan plat en gemaakt van buffelleer. Hiermee opent de dhalang of wayangpoppenspeler de voorstelling.

Stadsgezicht de Gunungan op Sana Budaya

Op het terrein van Sana Budaya staat een groot wit monument dat in de wayangwereld bekend staat als de gunungan. In het echt heeft deze dezelfde vorm, maar dan plat en gemaakt van buffelleer. Hiermee opent de dhalang of wayangpoppenspeler de voorstelling.

Uit De Ware Tijd van donderdag 15 augustus 2013 door Charles Chang.

De gunungan stelt het universum voor of het land waarin het verhaal zich afspeelt. Tijdens de opvoering kan de dhalang met behulp van deze kleurrijke waaier de scène ‘verplaatsen’ naar een andere omgeving, zoals de hemel, berg, zee, het paleis of een bos. Door te vertellen en bepaalde bewegingen te maken met de gunungan brengt hij de wind, een storm, laaiend vuur of stromend water tot uitbeelding.

Schepping

In de gunungan is alles verwerkt: het leven, de flora en fauna, een gestileerde monsterkop en de bewakers bij de hemelpoort. Standaard is de hemelsboom (kayon) in het midden, met vertakkingen naar alle richtingen. Het symboliseert de oorsprong en het einde van de schepping. De achterkant van de gunungan is meestal rood van kleur en beschilderd met vlammen of golvende lijnen. Alles komt tot rust wanneer het drukbewerkte blad in het midden van het scherm staat. Zo eindigt ook de wayangvoorstelling.

Monument

Het monument op Sana Budaya werd door de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI) op 9 augustus 1990 onthuld, in verband met de herdenking van Honderd jaar Javaanse Immigratie. Op het circa tien meters hoog beeld, gemaakt door kunstenaar Soeki Irodikromo, staan verschillende beroepen afgebeeld waarmee Javanen hun brood verdienen. Naast deze beroepen in onder andere de ziekenzorg, landbouw en woningbouw, hebben ook de schooljeugd, een schip, kampong en de vlag van Suriname een plek op de gunungan. Op de achterkant van het monument staat eveneens in laag reliëf afgebeeld de Javaanse cultuur, zoals jaran kepang, een traditioneel huwelijk met kembermayangs (Javaanse huwelijksboeketten), wayang wongs (wayang toneelspelers), een gamelanorkest en aan top de wayang kulit of het wayangpoppenspel, de hoogste vorm van de Javaanse cultuur. De voet van het monument lijkt op een vervolg van het verhaal over de Javaanse immigratie. Hier geven de afbeeldingen een idee over de leef- en werksituaties van Javaanse contractanten op de plantages. Daarnaast heeft de flora en fauna van Suriname ook een plek op de sokkel.

In het centrum van Groningen, Saramacca, staat een kleiner model van dit monument, eveneens in de vorm van de gunungan.