Voor de dienst is taal ook een probleem

Wanica - Er gebeurt iets bij Wisma Budi Darma. Vanavond wordt niet gebeden bij Het Huis van de Geestelijke Beweging maar het Javaans Nieuwjaar gevierd. Een ballonnenloos feest met lekker eten en drinken. Onder het maanlicht, op het grote erf aan de Tawajariweg, wachten de mensen op de attractie van de avond: een wayang kulitvoorstelling.

Voor de dienst is taal ook een probleem

Wanica - Er gebeurt iets bij Wisma Budi Darma. Vanavond wordt niet gebeden bij Het Huis van de Geestelijke Beweging maar het Javaans Nieuwjaar gevierd. Een ballonnenloos feest met lekker eten en drinken. Onder het maanlicht, op het grote erf aan de Tawajariweg, wachten de mensen op de attractie van de avond: een wayang kulitvoorstelling.

Uit De Ware Tijd van dinsdag 21 januari 2014 door Charles Chang.

Na jaren mogen de leden weer genieten van het Javaans poppenspel. “Vroeger hadden we onze eigen dhalang (redactie: wayangpoppenspeler), maar nadat het lid was overleden, werd het een tijdlang niet meer gehouden,” zegt Djemani Silahno. Binnen in de sanggar of het gebedshuis hangt een foto van zijn vader, een erelid van de Javanisten organisatie. De satyen die op een lage tafel staat opgediend, is ook bedoeld voor hem. Lopend door de met palmblad versierde deuropening bekijken we het offermaal van dichtbij. “Hij heeft mij in deze religie gebracht, zegt Silahno over zijn vader. Dan wijzend op de satyen: “Doden kunnen niet eten en drinken, maar de ouderen zeggen dat ze de geur en smaak wel opnemen. Wij Javanen doen dit om te vragen dat alles goed gaat en dat onze voorouders ons mogen beschermen. Met behulp van de Almachtige, want die komt op de eerste plaats. Maar ik ben een deel van mijn vader, dus aan hem moet ik het ook vragen.”    Als pamenku of dienstleider heeft Silahno een bijzondere taak bij Wisma Budi Darma. Elke donderdag komt hier een groepje bidden. Wanneer Silahno het geringe aantal noemt, lijkt de steriel witte ruimte opeens heel groot. “A panya, zegt hij over de ver verspreid wonende leden.  Tijd, afstand en brandstof spelen parten. “Wat we dan doen, is stencils uitdelen zodat de mensen het zelf thuis kunnen doen. Maar eerst moeten ze zich reinigen.”

Taal leren

‘Slamat tahun baru’ (Gelukkig Nieuwjaar), zegt Sapto Sopawiro in zijn speech, voordat hij met het poppenspel begint. Wanneer het gamelanorkest de eerste tonen speelt, beweegt hij de gunungan, een bladvormig rekwisiet, over het scherm. Dit keer gaat Bima vragen stellen aan de goddelijke van de wind. Daarvoor gaat deze pendawafiguur mediteren in vijandelijk gebied, met alle gevolgen van dien. “You want to fight with me!?” F…​ you, boem!” De invoering van harde taal is de laatste vernieuwing in Sopawiro’s performance. Het publiek dat stil zit te genieten, krijgt een opleving door het beetje Engels. “Ik kan het een beetje volgen, ik versta een kwart van wat hij vertelt,” geeft een 58-jarige man toe over de Javaanse taal. Behalve bij de kunstopvoering is dit ook hèt probleem bij de dienst in het Javaans. “Het ligt aan de taal, zegt Silahno over de drop van vierhonderd naar honderdtwintig leden. “De oudjes overlijden en jongeren doen geen moeite om de taal te leren.” Adviseur van de religieuze organisatie, Armand Amatali, kijkt liever naar kwaliteit in plaats van kwantiteit. “Ik heb liever een kleine groep die actief is, in plaats van veel leden. Zulke viering hangt af van de omstandigheden, budget en beschikbare mankracht. Nu hebben we wayang omdat de dhalang het heeft aangeboden.” Hij kijkt naar de honderdtal aanwezigen op het erf. “Dit is wat we normaal verwachten.” 

Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang