Zoeken naar perfectie in juiste manier van leven

Het Javanisme en Javaans nieuwjaar. Voor de Javanisten en zij die de Javaanse traditie volgen, is Sasi Sura of ‘de maand Sura’ een heilige maand. Het is de eerste maand op de Javaanse kalender. Sasi Sura (spreek: sasi suro) begint dit jaar op 5 november en wordt in Suriname ook aangeduid als het Javaans Nieuwjaar.

Zoeken naar perfectie in juiste manier van leven

Het Javanisme en Javaans nieuwjaar. Voor de Javanisten en zij die de Javaanse traditie volgen, is Sasi Sura of ‘de maand Sura’ een heilige maand. Het is de eerste maand op de Javaanse kalender. Sasi Sura (spreek: sasi suro) begint dit jaar op 5 november en wordt in Suriname ook aangeduid als het Javaans Nieuwjaar.

Uit De Ware Tijd van dinsdag 21 januari 2014 door Charles Chang.

Velen beginnen het nieuwe jaar met vasten, gevolgd door het houden van een slametan (heilsmaaltijd). “Symbolisch betekent Sasi sura het begin van het leven, daarom wordt het gevierd. Het is te vergelijken met de heilige maand ramadan,” legt Leo Singosemito uit. De secretaris van de Federatie van Javanisten in Suriname voegt gelijk aan toe dat javanisten anders vasten dan moslims. “We vasten afgezonderd voor één dag waarbij we ons vierentwintig uur lang onthouden van eten, praten en slapen. Anderen die bezig zijn met het mystieke zonderen zich voor een week af. Hiermee gaan we terug naar de Almachtige voor vergiffenis om ons zelf te reinigen. Volgens ons geloof is de Almachtige in elk mens, zonder hem zouden we ook niet leven, maar je mag niet claimen dat jij de Almachtige bent. Het basisprincipe van Javanisme is zoeken naar perfectie in de juiste manier van leven. Wie dit wil bereiken vindt het in de Javaanse geschriften. Elke stroming of vereniging gebruikt min of meer dezelfde geschriften en tradities waardoor ze bijna dezelfde overeenkomsten vertonen.”

Twintig verzen

Het Javanisme is een oeroud geloof en een versmelting van het animisme, hindoeïsme, boeddhisme, de islam en Javaanse tradities. Om Javanist worden is geen ingewikkeld proces: het lidmaatschap bij een van vijftien vijfendertig(!) lidorganisaties van de Federatie van Javanisten maakt je al Javanist. Hiermee maakt men aanspraak op begeleiding van rituelen voor bijvoorbeeld besnijdenis, overlijden, huwelijk, enz. Wil men zich verdiepen in de religie dan laat men zich ‘dopen’ op Sasi Sura. Singosemito spreekt vanuit zijn eigen stroming. “Na het gebed en de slametan worden de mensen die zich vooraf hebben opgegeven, geroepen om zich te laten inwijden. Je krijgt dan twintig verzen ingesproken die je uit het hoofd moet leren. Als natraject volgt dan zelfstudie onder begeleiding van een guru die je toegewezen krijgt of zelf bepaalt.”  De secretaris geeft toe dat het zoeken van Javaanse geschriften geen eenvoudige taak is. Zelfs in het land van oorsprong, Indonesië, is literatuur moeilijk te vinden. Hij verwijst naar de moderne bron: “Op het net staat ook veel.” 

Adatrecht

De eerste grote slametan die wordt gehouden, is op 5 november bij het gebedshuis of sanggar van de vereniging Pernatan Adat Jawa Rasol Suriname (PAJRS) aan de Kasistraat. Om de mensen de gelegenheid te geven ook andere te verenigingen bezoeken, worden de grote slametans op verschillende dagen gehouden. Niet lang terug, in de koloniale tijd, was de situatie anders en kwam men niet openlijk uit voor het geloof. Deze situatie bestaat nog in Indonesië waar het Javanisme kejawen of levenshouding wordt genoemd, terwijl men in Suriname spreekt van Agama Jawa of het Javaanse geloof. “Ik wil niet zeggen dat het vroeger taboe was, maar vanwege een bepaalde beeldvorming - bij zowel Javanen als niet-Javanen - wilde men vroeger niet over spreken,” zegt Edward Redjopawiro. Voor zijn rechtenstudie heeft Redjopawiro onderzoek gedaan naar het adatrecht bij Javanen. “Adatrecht is een gewoonterecht dat norm is geworden en door iedereen aanvaardt. Bij overtreding ervan vinden er ‘sancties’ plaats en één daarvan is Sasi Sura. Voor ons zijn twee maanden heilig: Sasi Sura en ramadan. Er wordt dan niet gefeest. Dit geldt nog zwaarder voor Sasi Sura. Doe je het toch dan zijn de consequenties voor jezelf. Men gaat ook niet komen op het feest. Wel voor de slametan.”  

Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang