Dhalang Sarwono houdt de mensen uren geboeid

Dhalang Joko Sarwono uit Solo, Centraal-Java, wappert met de gunungan op het scherm en start daarmee op gebruikelijke wijze de wayang kulit. Het verhaal heet ‘Semar ontwikkelt het universum’.

Dhalang Sarwono houdt de mensen uren geboeid

Dhalang Joko Sarwono uit Solo, Centraal-Java, wappert met de gunungan op het scherm en start daarmee op gebruikelijke wijze de wayang kulit. Het verhaal heet ‘Semar ontwikkelt het universum’.

Uit De Ware Tijd van woensdag 12 maart 2014 door Charles Chang.

In de tent heerst een barbequetemperatuur maar desondanks blijven de bezoekers binnenstromen. Afgelopen zondag was het raak bij de religieuze cultuurorganisatie Rahayu Purnama Muljo Sehati aan de Bosch Reitzweg te Dijkveld.

De voorstelling is een van de drukst bezochte. Ondanks het hoog Javaans, dhalang Sarwono houdt de mensen uren geboeid Secretaris van de organisatie, Steven Sanoesie, is verrast met de opkomst. “Het zijn leden, genodigden en buurtbewoners, zegt hij over het publiek. “De redenen zijn het bevorderen van de Javaanse cultuur en dat de mensen weten dat er een Indonesische dhalang is. Na jaren is het ons gelukt om zoiets weer te organiseren, want we hebben nog maar één dhalang en die is vaak druk bezet.” 

Verschillen

Bij de aanvang lijkt het even op een ‘soundbattle’ tussen de wayang en de twee percelen naast gelegen Alfa en Omega ministri. Met opgeheven armen en uit volle borst zingt de zaal, maar gelukkig duurt de dienst niet lang. In het begint stelt Sarwono ook het geduld van publiek en gamelanspelers op de proef. Langer dan een uur vertelt hij aan één stuk door. “De gewoonte in Suriname is driekwartier en dan muziek,” zegt Sapto Sopawiro, onze enige dhalang, over het verschil. “Men houdt ook meer van acties en gevechten, maar deze dhalang houdt er niet zo van. Hij is meer orthodox, hij doet het op zijn manier.”  De voorstelling is zoals gebruikelijk in het gewone- en hoog Javaans. Sopawiro is dan één van de zeldzame aanwezigen die de gebruikte hoftaal verstaat. “Dat weet ik, omdat de mensen mij vragen wat hij bedoelt,” aldus de senior.  Tijdens de gara gara (lees: goro goro), het tweede deel van de wayang, wordt hij volgens afspraak naar voren geroepen. Sopawiro toont zijn zangkunst en de twee dhalangs chatten tot groot vermaak van het publiek. Het succes van de voorstelling is ook te merken aan het gamelanorkest dat op een jam session lijkt met wisselende spelers.

Versurinamiseerd

“In het verhaal geeft hij zijn boodschap door; als je de taal weet dan begrijp je wat hij bedoelt, zegt Ann Dragman, wiens grootvader dhalang was geweest. Ze geniet van Sarwono’s performance. “Hij is nog echt dat Indonesische terwijl Sopawiro het versurinamiseerd om het de jongeren te laten begrijpen.”   

Na vier uren staan mensen op om handen te schudden, maar Sarwono rekt het met nog een uur. Alleen de diehards blijven na. In zijn vorig optreden haalde hij de toorn van de organisator door de wayang in tweeeneen half uur af te jassen. Sarwono die erg gesteld is op Suriname, heeft volgens contract nog twee maanden te gaan. Behalve wayang en gamelan lesgeven heeft hij ook de poppen en instrumenten gerepareerd. Kennis die vrijwel niet meer te vinden is in Suriname. 

Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang Bron: dWT / Charles Chang