Dansgroep Cengkir Gading

Cengkir Gading betekent ‘gele, nog niet ontsproten kokosnoot’ en is als naam bedacht door wijlen mw. S. Djowikromo van de stichting.

Zoals de naam al suggereert, de dans- en toneelgroep moet nog groeien tot een volwassen kokosnoot.

Cengkir Gading is een jongere multi-culti gezelschap, zo kleurrijk als de Javaanse cultuur zelf.

De crew is nog op zoek naar serieuze en gemotiveerde jongeren, die mee willen helpen aan de wederopbouw en verdere ontwikkeling van de (bijna) verloren Javaanse kunstvormen. Hiervoor heb je de Javaanse affiniteit niet nodig.

Belangrijk om mee te nemen zijn: goodwill, goede luim en teamspirit.

Hebben wij jou interesse gewekt, kom dan een keer kijken op onze oefenlocatie {{site.addressline1}}, {{site.addressline2}}, {{site.addressline3}} - of join de crew. We repeteren elke vrijdagavond van 20.00 tot 22.00 uur in Studio 3.

Dansgroep Sinar Anyar

Drie ervaren dansers van dansgroep Anaraga hebben in 1994 dansgroep Sinar Anyar opgericht (Mike Wardi, Dominique Visser & Tani van Doesselaar) om op een moderne manier de Javaanse danskunst over te dragen en te presenteren. We voeren voornamelijk dansen op afkomstig uit de Mahabharata, Panji Semirang, Damar Wulan en moderne Javaanse hofdansen in de stijl van de kraton Surakarta (Solo, Indonesië). Daarnaast verzorgen we dansen voor huwelijken, jubilea, verjaardagen, openingen, festivals enz. en proberen we per gelegenheid een passende dans te verzorgen.Dansgroep Sinar Anyar werkt nauw samen met gamelan ensemble Wiludyeng om evenementen te kunnen organiseren waarbij we gamelan en dans op live muziek kunnen aanbieden. Ensemble Wiludyeng en dansgroep Sinar Anyar organiseren tevens jaarlijks op de laatste zondag in november een publiek concert Gamelan en Dans in het Gamelanhuis. Daarnaast organiseren we ook onze jaarlijkse gezamenlijke slametan (samen-zijn).Ook werken wij nauw samen met stichting Manggar Megaruit Den Haag. Wij zijn regelmatig van de partij bij hun evenementen.We oefenen elke maandagavond in het gebouw van Welzijnsvereniging Bangsa Jawa (zie onder Contact voor routebeschrijving) en iedereen is van harte welkom om te kijken en mee te doen.Wil je meer informatie? Bel dan 06 27596205 (Mike Wardi)

Gamelan groep Bangun Trisna Budaya

De gamelan wordt bespeeld door een aantal bewoners (65-plussers) van Woongemeenschap Klompok Bangun Trisna, aangevuld met 35-plussers  van buiten de woongemeenschap. Samen met andere bewoners en supporters van externe personen wordt er in de ontmoetingsruimte van de woongemeenschap - Vaillantlaan 295 - elke zondag geoefend van 12.00 uur tot 17.00 uur. 

De vaste spelers zijn de heren: Ndiman, Bandi, Alex en Soelidjan. 

Ze treden op voor verjaardagen, trouwerijen en ook op andere activiteiten. 

Gamelangroep Witing Klapa

Het orkest Witing Klapa is een gemengde groep in de leeftijd variërend van 9 tot 53 jaar die de gamelanmuziek uit zowel Suriname als Indonesië beoefenen.

Naam

Een naam geven of zoeken naar een leuke passende naam voor onze gamelangroep was niet gemakkelijk. Uit de vele benamingen heeft stichting Manggar Megar uiteindelijk gekozen voor Witing Klapa, een Javaanse koosnaam voor kokosboompje. De bedenker van deze naam is wijlen mevrouw S. Djowikromo (toenmalig adviseur cultuur).

Coördinator

Orlando Kromopawiro is de coördinator van de groep. Sinds 1985 heeft hij de gamelanmuziek uit Suriname bestudeerd en op schrift vastgelegd. Tevens heeft hij enkele jaren de Indonesische gamelankunst en de klassieke Javaanse dansstijl uit Indonesië bestudeerd bij de Indonesische Ambassade te Den Haag.

Kennisoverdracht, het beschermen en het beoefenen van de gamelanmuziek behoren ook tot één van de doelstellingen van de stichting. Hiervoor heeft de stichting in juli 2004 een compleet gamelaninstrumentarium (ijzer) in laras sléndro (toonschaal) uit Indonesië aangeschaft. Deze instrumenten zijn door de gamelangroep voor het eerst in gebruik genomen t.b.v. de muzikale begeleiding van de Ramayana voorstellingen in oktober en november 2004; het eerste Wayang Wong theaterproductie van de stichting.

Doopnaam

Conform de eeuwen oude Javaanse traditie heeft de stichting haar gamelanset een naam gegeven.

Dat aan een set gamelaninstrumenten een naam wordt gegeven, blijkt dat het instrumentarium niet wordt beschouwd als een aantal bijeengebrachte willekeurige instrumenten, maar als een onverbrekelijke eenheid, die als persoonlijkheid van betekenis heeft binnen de Javaanse kunsttraditie en stichting Manggar Megar.

Gamelan instrumentarium

Het instrumentarium bestaat uit de volgende onderdelen:

  1. Kendang gedhé, - ciblon, - ketipung en Surinaamse kendang gendhing

  2. Bonang barung

  3. Bonang penerus

  4. Gendèr barung

  5. Slenthem

  6. Demung

  7. Saron barung

  8. Saron wilahan 9

  9. Saron penerus (= peking) 2 stuks

  10. Ketuk Kenong

  11. Kempuls, gong suwuk en gong gedhé

  12. Gambang kayu

  13. Rebab

Uniek

In dit orkest bestuderen jongeren en ouderen de Surinaams- en Indonesisch-Javaanse muziekstukken.

Educatie

Ook geven zij workshops, lezingen en historie.

Samenwerking

Daarnaast timmert zij hard aan de weg om de samenhorigheidverband, betreffende samenwerking met andere culturele gamelangroepen in- en buiten Nederland te versterken.

Gamelan als muzikale begeleiding

De gamelangroep Witing Klapa kan bijvoorbeeld muzikale begeleiding verzorgen voor:

  • Javaanse gamelan liederen (gendings/pop)

  • Moderne– en/of klassieke Javaanse dansen

  • Javaanse toneeluitvoeringen zoals, Ludruk of Andé andé lumut en Tayupan

  • Opvoeringen Javaanse drama’s zoals, Séndra tari en Wayang Wong

  • Opvoering van de Wayang Kulit (Javaanse schaduwtheater)

  • Oefeningen

De gamelangroep oefent elke vrijdagavond van 20.00 uur tot 22.00 uur in {{site.addressline1}}, {{site.addressline2}}, {{site.addressline3}}.

Interesse

Heb je interesse of belangstelling voor onze gamelangroep en wil je de gamelaninstrumenten leren bespelen, kom dan gerust langs. De coördinator zal je de nodige informatie verstrekken.

Sanggar Eka Shanti Budaya

Bahasa Indonesia

Pertama kali muncul Sanggar Eka Shanti Budaya Solo, diprakarsai oleh  bapak Sutarto Kresna, yang didukung oleh para sahabatnya. 

Th 1979, masuk siaran Televisi Yogyakarta pertamakali dengan menampilkan, Wayang Orang.

Setelah mendapat ijin dari kantor Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Sanggar Eka Shanti Budaya menjadi tayangan tetap acara di TVRI Yogya. 

Di samping acara Wayang Orang, juga menampilkan aneka ragam kesenian, seperti: Tarian klasik, Ketoprak, Dolanan anak, Klenengan, Lawak (Guyon Maton).

Pusat latihan bersama di Solo, dengan alamat: Nayu Timur Ngemplak Surakarta. 

Setelas bapak Sutarto Kresno Wafat, Sanggar Eka Shanti di lanjutkan oleh anaknya yaitu: Agus Sumanto (alumnus isi Yogyakarta ). 

Eka Shanti mulai menanjak kariernya, dengan keberhasilanya menjadi Lima Besar terbaik lomba antar Sanggar dalam rangka Festival, Wayang Bocah. Sanggar Eka Shanti di dukung oleh pelatih yang profesional dalam materi: Tradisi klasik; Modern; olah gamelan; oleh Suara.  

Sanggar ini, satu-satunya Sanggar yang berani berkreasi dalam pola garapan &  kostum make up. 

Murid dari Sanggar ini tersebar dimana-mana sekodya Surakarta. 

Sanggar ini pernah menampilkan Ramayana selama 3 bulan berturut-turut.

Bahasa Jawa

Mula bukané Sanggar Eka Shanti Budaya Solo dumadi, di pimpin dening bapak Sutarto Kresna, dibantu karo kanca-kancané.

Th 1979, sepisan ngisi siaran ana Televisi Yogyakarta, nglakoké crita, Wayang Wong.

Sak bubare entuk palilah saka Departemen Pendidikan Kebudayaan, Sanggar Eka Shanti dadi acara favorit siji-sijine sing nampilké Wayang Wong lan dadi acara rutin / ajeg kanggo TV saben minggu.

Kesenian liyané saka Sanggar iki, kayata; 

Jogetan tradisi, Ketoprak, dolanan anak, Lawak guyon-maton.

Pusaté latihan ana ing Solo, alamaté: Nayu Timur Ngemplak Surakarta. 

Sak bubaré bapak Surtarta Kresna tilar donya (wafat) sanggar di teruské anake, jeneng Agus Sumanto (lulusan saka isi Yogyakarta).

Sanggar iki dadi saya kondang, amarga bisa dadi Juara Besar, babagan lomba Wayang Bocah ing tlatas Surakarta.

Saiki petatilé Sanggar Propesional kabeh lan sing di ajarké rena-rena, contoné:

  1. ajar nari tradisi & modern.

  2. ajar gamelan & ajar nembang.

Sanggar iki siji-sijine sanggar sing wani gawé garapan 2 anyar lan muridé wis sumebar ing ngendi-ngendi lan tau gebyakan Ramayana suwéné 3 (telu) sasi.

St. Manggar Megar

Stichting Manggar Megar is een Javaans-Surinaamse organisatie en sinds 7 oktober 2004 statutair gezeteld in Den Haag, onder KvK nummer: 20116826.

Zij meet zich een eigen identiteit aan door zich te profileren op het sociale, maatschappelijke en culturele vlak. Dit doen wij door het organiseren van thema-, discussieavonden en workshops, waar de cultuur gebonden waarden en normen op een ongedwongen wijze bespreekbaar worden gemaakt. Vervolgens worden die ingebed in een dag-/avondprogramma en daarna weer aantrekkelijk worden gemaakt door culturele intermezzo’s, toneeluitvoeringen, zang, dans en muziek voordrachten.

Daarnaast houdt stichting Manggar Megar zich ook bezig met jongerenactiviteiten in de vorm van zinnige vrijetijdsbesteding. Verder worden er activiteiten georganiseerd voor ouderen. Samen met ouderen worden er veel aandacht besteed aan moeilijke bespreekbare onderwerpen binnen de allochtonen met name de Javaanse gemeenschap.

Onze activiteiten staan in het teken van ontmoeting, dialoog en verbinding. Wij nemen ook initiatieven om samen met burgers en organisaties met verschillende achtergronden activiteiten op te zetten, die toegankelijk zijn voor iedereen die in Nederland en met name in Den Haag wonen.

De stichting ontplooit haar activiteiten op vrijdagavond van 19.00 uur tot 22.00uur in Theater De Vaillant te Den Haag.

Over de naam Manggar Megar

Manggar betekent kokosbloem en Megar opengaan of tot bloei komen. Met andere woorden, de stichting is zich aan het ontplooien.

Bestuur samenstelling

Het bestuur bestaat uit:

  1. De heer Wim Kromoredjo, voorzitter

  2. Mw. M. Kromopawiro, penningmeester

  3. Mw. H. Kromoredjo / mw F. Nojotaroeno, secretaris

Donatie

Vriend(in)/donateur worden van stg. Manggar Megar? Maak uw bijdrage over op: IBAN rekeningnummer

NL 27 ABNA 0615809618 t.n.v. stichting Manggar Megar.

De Manggar Megar crew rekent graag op uw medewerking en wilt u hiervoor alvast bedanken!

Toekomst

Stichting Manggar Megar streeft ernaar om in de nabije toekomst de volgende items te verwezenlijken:

  1. Scholing

  2. Gamelan

  3. Javaanse klassieke en moderne dans

  4. Toneel

Javaans Surinaamse Gamelanmuziek en lezingen in Bali Indonesië

vrijdag 12 september 2008 - Een (reis)verslag en de ervaring(en); augustus-september 2008 van Harrie Djojowikromo.

Natuurlijk kan (is) Javaans- Surinaamse gamelanmuziek (kortweg; Jav-Suri gamelan) via Internet tegenwoordig overal in de Wereld te horen e/o te zien (o.a. Youtube) zijn.

Maar dat er gelegenheid wordt gegeven om één of meerdere lezingen en informatie over ‘The Javanese-Surinamese Gamelanmusic History’ in Bali, is wel bijzonder te noemen. Het is voor het eerst dat zo’n lezing(en) over de Jav-Suri gamelan op de Campus van Institut Seni Indonesia (ISI) Denpasar (The Indonesian Institute of Arts) is gegeven.

Zeker positief dat ISI Denpasar (Academie/Hogeschool voor kunst, dans en gamelanmuziek) ook geïnteresseerd is geraakt over de geschiedenis van voornoemde gamelanmuziek, ca 95 jaren geleden ontstaan in Suriname, Zuid Amerika.

Ik ben dan ook zeer vereerd en trots om deze lezing(en) en informatie op de Campus van ISI Denpasar Bali-Indonesië te geven.

Gedurende de lezing(en) en informatie heb ik ook, gamelanmuziek (CD’s) laten horen en traditionele Javaanse dansen (VCD’s) laten zien.

Ik toon op deze wijze mijn respect en bewondering voor de pioniers (eerste Javaanse contracten) van de Suri-Jav gamelanmuziek. Want zonder hun initiatieven en inspanningen maar vooral geduld, zou ik het verhaal over de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek niet schriftelijk kunnen vastleggen. Alsmede deze lezingen ook niet kunnen geven.

Deze lezingen draag ik in beginsel op aan deze pionieren, ook aan allen die de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek nog praktiseren en vooral diegenen die zich nog inzetten om deze muziek te doen be- e/o onderhouden.

Inleiding

De Javaans-Surinaamse Gamelanmuziek heeft al sinds jaren (vanaf ca 1914) bekendheid genoten in Suriname. In Nederland vanaf ca 1977/1978 (Sint Miechielgestel, Delfzijl, Hoogezand, Rotterdam, Amsterdam, Tilburg,Alkmaar,Utrecht, Den Haag en Eindhoven ). Ook tot heden regelmatig te beleven bij speciale Javaanse feesten zoals, Herdenking van de Javaanse Immigratiedag. Maar ook als passende muziek bij traditionele Javaanse huwelijk.

In Omaha-Nebraska USA bij de Creighton University is de Jav-Suri gamelan ook sinds juli 2005 niet alleen geïntroduceerd, maar kan ook beleefd worden en zelfs opgenomen in hun lespakket; Coursepack World People Music. Deze werd mogelijk gemaakt door intensieve samenwerking tussen (wijlen) Prof.Dr. Marilyn Kielniarz , Orlando Kromopawiro (gamelaninstructies) en R.Harrie Djojowikromo(geschiedenis).

Deze samenwerking kan best als culturele beïnvloeding over de uitvoering van gamelanmuziek als volksmuziek worden aangemerkt.

Tot heden is de Jav-Suri gamelanmuziek zowel in Suriname als in Nederland nog te beleven. Ondanks sinds het ontstaan er slechts enige variaties zijn aangebracht en weinig/nauwelijks innovatiefs, verdient deze gamelanmuziek respect. Ook voor al de leiders van toen en tegenwoordige leiders van de gamelangroepen e/o –ensembles die de beoefening ervan nog blijven voortzetten.

Ik streef dan ook ernaar - naast het steeds bijhouden en actualiseren van mijn schriftelijke vastlegging over deze gamelan – lezingen en informaties in Nederland en in het buitenland over deze gamelan te geven. Anderen te laten beseffen om het voortbestaan van ons stukje uitvoering cultureel erfgoed te kunnen behouden, te onderhouden en verder te doen ontwikkelen. Want, deze Javaans-Surinaamse gamelanmuziek dreigt langzamerhand te verdwijnen.

Mijn lezingen

Op de Campus van ISI DenPasar Bali Indonesië, 2-3 september ’08

Mijn intensieve contacten (schriftelijke, telefonische en e-mail) sinds november 2007 met de rector van ISIDenpasar-Bali, hebben als resultaat geleid; de uitnodiging om lezingen over ‘De geschiedenis van de Javaans- Surinaamse gamelanmuziek’ aldaar te geven. Deze gelegenheid heb ik uiteraard gebruik van gemaakt. Een passende gelegenheid om de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek bij ISIDenpasar in Bali-Indonesië te presenteren en kennis te laten maken met onze gamelanmuziek.

Vanaf mijn komst in Tuban-Bali (3e week augustus ’08) zijn de telefonische contacten met Ibu Dewi Yulianti (stafdocent) namens ISIDenpasar zeer frequent, hartelijk en positief. Mijn programma voor de lezing (al in juli jl. toegezonden) hebben wij samen doorgenomen en de data vastgesteld. De details zoals; eerste kennismaking, ontvangst protocol, college zaal en benodigde faciliteiten worden ook aan mij bekend gesteld.

Per 1 september ’08 begint het semester. In die 1ste week worden tal van lezingen op het gebied van cultuur geschiedenis, dans,muziek, fotografie en ontwikkeling/design aan de 2e t/m 4e jaar studenten gegeven. De studenten worden min/meer verplicht deze lezingen te volgen. Vooral de gastlezingen door externe deskundigen uit het buitenland.

Op de dag van de lezing ben ik ontvangen door Ibu Dewi Yulianti en Dr. I. Wayan Suweca, Vice-rector. De Prof. Dr. I. Wayan Rai S., MA-rector, is nog in vergadering.

De Vice-rector heeft mij in hoofdlijnen informatie over de structuur en doelstellingen van ISIDenpasar gegeven. Hij en de overige docenten zijn zeer verheugd om over de geschiedenis van de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek te horen. Voor de studenten betekent deze lezing een extra informatie en kennis over een gamelanmuziek die ontwikkeld en voortgebracht is in een heel andere Wereld. Waarvan de oorsprong en basis Gamelanmuziek uit Java-Indonesië zijn.

Na een korte rondleiding door het binnen terrein van ISIDenpasar door Ibu Dewi, komen wij aan bij de grote theater annex college zaal. Compleet met twee podia ,voor in en achter in de zaal. Onderaan zo’n 40 cm lager en vlak naast het vóór podium een compleet set Balinese gamelaninstrumenten. In de zaal wachten of, 12 docenten van o.a.; Muziek, Dans en Choreografie, Dramatiek, Gamelan, Cultuurgeschiedenis, Kunst, Engelse taal en Praktische leervakken en een 60 tal 2e en 3e jaar studenten op mijn komst te wachten. Binnen een korte tijd zijn geluid - en beeld apparaten gereed gesteld door de technicus.

Samen met de Vice-rector neem ik plaats bij de docententafel vóór in de zaal. De Vice-rector introduceert mij en informeert in hoofdlijnen over de lezing aan de aanwezigen. Hierna neemt hij plaats in de collegezaal. Ibu Dewi neemt zijn plaats in om mij tijdens de lezing bij te staan. Ik word verzocht om de lezing in het Engels te geven. Hoewel de studenten redelijk tot goed het Engels kunnen verstaan/begrijpen en spreken, is het luisteren en volgen van een lezing toch anders dan normale en reguliere colleges. Voorts willen de docenten (en ook de studenten) graag hebben dat de lezing beter begrepen wordt. Dus daar waar nodig is(mocht zijn) heeft Ibu Dewi de vertaling of verduidelijking in de Balinese – of Indonesische taal gegeven.

Heel leuk en prettig heb ik de samenwerking met Ibu Dewi ondervonden om op zo’n manier de lezing te verzorgen. Dat komt doordat ik ook de Indonesische taal redelijk kan verstaan en spreken. Maar op conversatie niveau, dus nog niet zover om bijvoorbeeld zo’n lezing te verzorgen.

Voor de aanvang van de lezing heb ik de ghending Kebo giro instrumentale uitvoering laten afspelen. De muzikale aandacht van alle toehoorders was direct daarop gericht. Merkbaar aan o.a. de reacties van de studenten door het schrijven van hun aantekeningen. Maar ook aan het zachtjes maatgevende handgebaren van de docenten en heel zachtjes neuriënd. Na een minuut of twee heb ik de gamelanmuziek laten stoppen, en heb ik enig uitleg en toelichting gegeven over deze uitvoering Javaans-Surinaamse gamelan ghending, die zeker anders klinken dan de traditionele Kebo giro uit Soerabaja, Jawa Timur (Oost-Java).

Hierna, geef ik een korte introductie over mijzelf en mijn samenvattend profiel. Verder geef ik in het kort de belangrijke paragrafen en structuur van de lezing. Na mijn introductie heb ik aan de zaal de vraag gesteld of iemand mij zou kunnen vertellen eerder van Suriname te hebben gehoord en waar die ligt in de Wereld. Ergens buiten Europa is een voorzichtige reactie vanuit de zaal.

Dus maar eerst over Suriname in hoofdlijnen verteld, over onder meer; de geografische ligging, de verschillende bevolkingsgroepen in Suriname in het algemeen en de Javanen in het bijzonder, de Infrastructuur. Verder de Natuurlijke hulpbronnen, Industrieën, Landbouw activiteiten, Handel en Toerisme waaruit o.a.; de economie en bedrijvigheden in Suriname voortvloeien.

Als historische (achtergrond) informatie en als uitgangspunt heb ik aandacht besteed aan de Javaanse Immigratie. In grote lijnen verteld dat Suriname voor meer dan 300 jaren deel heeft uitmaakt als Kolonie van Nederland. Dat het bewerken, beplanten en onderhouden van de plantages in Suriname door jaren slavenarbeid uit Afrika is gedaan. Vervolgens na afschaffing van de slavernij rond 1863, eerst contractarbeid door; Chinezen uit Macau-China, dan de Brits-Indiërs uit de West-Indië en India en van 1890 tot 1939 door de Javanen uit Java. Deze bekend in de Surinaamse en Nederlandse geschiedenis als de Javaanse Immigratie. Want zonder deze informatie zouden de toehoorders de relatie tussen Suriname-Java en vooral de Javaans-Surinaamse gamelaninstrumenten, -muziek en –cultuur moeilijk kunnen begrijpen. Met name vooral als toehoorders die voor het eerst over Suriname hebben gehoord. En, dat blijkt ook zo te zijn.

De geschiedenis in vogelvlucht over de Javaanse Immigratie heeft diepe indruk gemaakt op de aanwezigen. Weinig/nauwelijks ervan geweten dat de Javanen al ruim 118 jaren geleden uit Java naar Suriname als contract arbeiders immigreerden. Ook dat per verscheping de Javanen bij aankomst in Suriname vervolgens op verschillende plantages tewerkgesteld en dus gescheiden van de groep(en) die in sommige gevallen elkaar als ‘gevonden’ familie beschouwen. De daaruit voortvloeiende situaties zoals; sociale isolement, onthechting van de contractarbeiders (m/v) en vooral sterke heimwee naar hun geboorte land Java, hebben diepe indruk gemaakt bij de toehoorders in de zaal. Vooral als zij horen dat de eerste lichtingen contractarbeiders overwegend de leeftijd hadden van tussen de 15 en 18 jaar. Net als de aanwezige studenten in de zaal, is dan ook de constatering. Niet voor te stellen om massaal met zo’n leeftijd de geboorteland te verlaten. Ze zijn wel realistisch genoeg om te beseffen dat de Javaanse Immigratie in een andere tijd, situatie en eeuw heeft plaatsgevonden.

Nog verbaasder is, de informatie dat er een compleet set Gamelaninstrumenten voor het eerst in 1903 op de plantage Mariënburg in het district Commewijne-Suriname is overgebracht vanuit Java. En dat, ca 13 jaren later na de komst en aanwezigheid in Suriname van de eerste lichtingen Javaanse contractarbeiders uit Java. Dan in 1913/1914, het ontstaan, creatie en productie van de eigen Javaans-Surinaamse gamelan instrumenten, ca 23 jaren later. Eerst dan zijn de Javanen in Suriname in staat geweest om hun eigen gamelan te bespelen.

In Bali vormen Gamelanmuziek en –cultuur, dans en kunst de belangrijkste onderdelen van tradities naast de godsdienst (Hindoeïsme). In dat opzicht maken de gamelan tradities onder meer deel uit van hun sociaal - maatschappelijk en vooral religieusleven. Die situatie waarin de Javaanse contractarbeiders toen in Suriname verkeerden, is dan ook moeilijk voor te stellen. Een situatie van letterlijke onthouding van hun eigen gamelanmuziek en beleving binnen hun sociaal - en maatschappelijk leven.

De lezing is afgewisseld en als intermezzo’s met gamelan CD muziek en VCD beelden over o.m.; Javaanse visverwerkingonderneming omgeving Nieuw Amsterdam –district Commewijne, stadsgezicht Paramaribo, zondagsmarkt en Saona Tourtonne, gamelanpresentaties Sana Budaya (Paramaribo -Suriname) en Bangun Trisno (Den Haag – Nederland).

De aanwezige docenten, studenten en gasten hebben dan ook een beeld kunnen vormen over de praktische uitvoeringen van de Jav-Suri gamelanmuziek en –dansen in Suriname en in Nederland. Uiteraard heb ik de nodige uitleg gegeven. Vooral doordat de Jav-Suri gamelanmuziek en dansen nogal e/o geheel kunnen afwijken van de oorspronkelijke Javaanse gamelanmuziek en (hof)dansen uit Java-Indonesië.

Hun meningen over de wijze van zang uitvoering klentèngan door de zangeres met begeleiding van gamelanensemble Krido Suworo en ook het duet door Ibu Sarah en Orlando Kromopawiro (VCD Bangun Trisno Kebo Giro), vinden zij heel rustig uitgevoerd en anders klinken. Wel goed uitgevoerd, vinden de aanwezige docenten muziek en zang. Er is samenspel tussen zang en de begeleiding; het ritmisch volgend van de muziek. Een docente muziek- en zang heeft ondervonden dat de Jav-Suri gamelanmuziek heel rustig overkomt. De studenten hebben beleefd dat er een zekere patroon is af te leiden van de traditionele gamelanmuziek uit Java. Duidelijk basic van de Javaanse gamelan uit Yogya, Soerakarta(Solo) of Soerabaya, maar afwijkend in de uitvoering. Ook de dansuitvoering(en); bewegingen armen, hoofd , pasjes en lopen volgen de ritmiek van de gamelanmuziek.

Duidelijk merkbaar c.q. te zien aan de dansuitvoering over het gemis van enig scholing en dansuitdrukkingen (mimiek) die de betekenis(sen)/karakters van de danssoort zou moeten uitbeelden. Deze constateringen corresponderen met de informatie in mijn lezing. De leermethodieken, choreografie, praktische uitvoering en oefeningen zijn in beginsel gerealiseerd op grond van danservaringen van de 1ste generaties/lichtingen Javaanse contractarbeiders. Die ervaringen waren overwegend afgeleid uit Kampóngs, Dorps- of Straat dansuitvoeringen. Dus; simpele dansuitvoeringen en slechts begeleid door enkele gamelan instrumenten.

Het kunnen beleven of het kunnen (eerder mogen) bijwonen van opvoeringen traditionele dansen bij de hoven van de Sultanaten, waren slechts uitzonderingsgevallen.

Die traditionele dansen, primair t.b.v. ceremonieën en belangrijke of speciale feestvieringen al dan niet voor de gemeenschap. Indien toch door enkelingen toen kunnen meemaken, dan nog waren de betekenissen van de bewegingen, lichaamstaal, mimiek e.d. voor de doorsnee Javaanse contract arbeiders haast niet gemakkelijk te begrijpen.

De aanwezige docenten en studenten alsmede toehoorders, spreken de hoop uit dat de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek en –cultuur kunnen blijven voortbestaan. Een volksmuziek heeft bestaansrecht en moet ernaar gestreefd worden die te blijven behouden. Zij respecteren mijn speurwerk en schriftelijke vastlegging.

De docenten geven aan als reacties dat mijn lezing zeker geval heeft bijgedragen voor enig bekendheid over de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek en –cultuur bij ISIDenpasar wordt gegeven.

Dit is ook mijn streven. Onze gamelanmuziek laten voortleven mede door steeds de voortgang en veranderingen e.d., van de onze gamelanmuziek te blijven volgen en die schriftelijk vast te leggen. En als daardoor de interesse voor deze gamelanmuziek door anderen kunnen worden opgepakt en de mogelijkheden vinden voornoemde muziek te (blijven) praktiseren, dan kan die altijd beleefd worden. In ieder geval voor lange tijd.

Met deze lezing(en) en informatie heb ik in ieder geval de interesse voor onze gamelan bij ISIDenpasar kunnen wekken. ISIDenpasar heeft deze lezing(en) dan ook als verbredend en kennisverrijkend gevonden. Een volksmuziek die zeker toegevoegd zal worden in hun bestand. De docenten nodigen mij dan ook uit om regelmatig van informatie over de voortgang e/o veranderingen van deze gamelanmuziek te voorzien. Opdat zij deze voor het eerst verkregen informatie steeds te kunnen aanvullen, actueel te houden en informatie te geven aan de studenten. Alsook ten behoeve van hun archief. Die toezegging hebben zij van mij.

Mijn meegenomen VCD’s en CD (gamelanmuziek) heb ik geschonken aan ISIDenpasar. Zeer gewaardeerd, daardoor kunnen zij regelmatig VCD’s en CD bekijken en beluisteren. Alsook als aanvullende informatie en lesmateriaal voor de studenten.

Vragen na afloop van mijn lezing(en) zijn ook gesteld. Geen inhoudelijke, doch slechts verduidelijkingen. Zoals één van de docenten heeft opgemerkt dat hij nu zijn voorgaande informatie over Suriname zeker zal bijstellen. Ooit had hij gehoord dat Suriname bij Indonesië behoorde. Immers de Javanen werden daarheen gebracht, was zijn informatie. Tot deze lezing dan; dat Suriname tot 1975 (onafhankelijkheidsjaar) een kolonie was van Nederland.

De lezing wordt aan het einde met een daverend applaus beloond. Zij vinden dat ik zeker vaker terug zal moeten komen om meer informatie over de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek en nog uitgebreider over de gamelancultuur te spreken en informeren. In beginsel neem ik deze uitnodiging aan en zal als er gelegenheden en mogelijkheden voor zijn ernaar streven gastlezingen aldaar te geven. In ieder geval zal ik ISIDenpasar regelmatig voorzien van mijn actuele bevindingen en informatie over de Javaans-Surinaamse gamelan.

De Vice-rector Dr.I. Wayan Suweca, hoofddocenten en overige docenten geven aan dat ik voor altijd welkom ben bij ISIDenpasar om gastlezingen te geven. Ook later gezegd door Prof.Dr.I. Wayan Rai S, de rector. Ik dank allen voor deze woorden en ben daardoor zeer vereerd. Vervolgens vraagt Ibu Dewi Yulianti als Stafdocent en namens de docenten mijn samenvatting van de lezing(en) in een dictaatvorm te schrijven en naar ISIDenpasar op te sturen. De studenten zullen elk een kopie ervan krijgen. Die zullen zij gebruiken als lesmateriaal aanvullende informatie volksmuziek van Javanen uit Suriname. Die toezegging heeft zij van mij gekregen. En ondertussen ook al toegezonden.

Deze warme woorden en uitnodigingen vormen voor mij als een soort beloning en vaststelling dat de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek niet makkelijk zal worden vergeten door ISIDenpasar. Laat deze lezing, de waardering die ISIDenpasar daarvoor heeft gegeven en de behaalde resultaten stimulans vormen voor de (jongere)Javaanse generaties om onze Javaans-Surinaamse gamelan als cultureel erfgoed te blijven behouden en onderhouden.

Na afloop van de lezing volgen felicitaties, fotosessies met alle aanwezige docenten en studenten alsook informele gesprekken; uitwisseling van informaties.

Daarna een vervolg informeel gesprek met Prof.Dr.I. Wayan Rai, de rector. Zeer verheugd dat ik bereid ben om deze lezing die een toegevoegde waarde heeft voor ISIDenpasar ten behoeve van de kennis en informatie over een volksmuziek. Een gamelanmuziek met als basis de Javaanse traditionele muziek uit Java, ontstaan en ontwikkeld volgens eigen creatie door de Javaanse Immigranten in Suriname. Voor het eerst van deze muziek en lezing c.q. informatie gegeven bij ISI Denpasar Bali-Indonesië.

Hierna heeft de Rector mij uitgenodigd voor een foto sessie samen met hem en alle aanwezige Stafdocenten in het hoofdgebouw. Alsook interviews laten afnemen door een plaatselijke TV station, ISIDenpasar PR en Magazine en streekkrant de Bali-Post.

Naar aanleiding van de vraag van de interviewster over mijn intenties van deze gastlezing, heb ik als samenvattend antwoord gegeven: “ Informatie en bekendheid geven alsook laten weten aan ISIDenpasar als Instituut voor Kunst en Muziek dat in Suriname ook de volksmuziek gamelan bestaat, de Javaans-Surinaamse gamelanmuziek.Voorts als kennisverbreding en informatie voor de studenten.”

De uitzendingen vinden plaats op maandag 8 september ’08 alsook de artikelen in de kranten. Kopie’s ervan zullen alsnog naar mij worden toegezonden.

Nawoord en Slot

Een geweldige ervaring. De lezing(en) en informaties vormen voor ISIDenpasar welkome kennisverrijking over een volksmuziek gecreëerd en ontwikkeld door de Javanen in Suriname. Ik heb met veel enthousiasme en plezier deze lezing(en) bij ISIDenpasar, Bali-Indonesië gegeven.

Vooral de Javaans-Surinaamse gamelan aldaar te presenteren, zij het via VCD’s en CD’s. Bekendheid over onze gamelanmuziek te kunnen geven. Ik ben er blij om dat ik deze gastlezing heb kunnen geven. Ik streef ernaar om vervolglezingen bij ISIDenpasar te geven. Vooralsnog blijf ik de contacten telefonisch en schriftelijke onderhouden met ISIDenpasar. Dit staat vast!

De lezing(en) - geraadpleegde bronnen enz.., zie bronnen/literatuur hieronder- heb ik afgesloten met de ghending Sampak Manjura, uitgevoerd door gamelan ensemble Krido Suworo (1969) o.l.v. bapak Kamirin. S. Sordjo.

R. Harrie Djojowikromo

Zoetermeer, 12 September 08.

(Copyrights; R.H. Djojowikromo, Zoetermeer September 2008)

Geraadpleegde bronnen/Literatuur

  1. E. Bakker; Geschiedenis van Suriname van Stat tot Stam, 2000.

  2. C.Brakel-Papenhuyzen; Classical Javanese Dance, KITLV 1995.

  3. Klaas Breunissen; Ik heb Suriname altijd liefgehad, KITLV 2001.

  4. R.H. Djojowikromo; Veldwerk interviews, waarnemingen en verslagen in Suriname sinds 1958 tot heden. Geen officiële publicaties.

  5. Fons Grasveld en Klaas Breunissen; Ik ben een Javaan uit Suriname, 1990.

  6. R.Hoefte; De betovering verbroken (de migratie van Javanen naar Suriname en het rapport van Vleuten 1909), 1990.

  7. W. Karijopawiro; Kulturuman Marioen Amatdanom 75 jaar. Artikel de Waretijd Suriname, februari 2003.

  8. Marilyn A. Kielniarz (in samenwerking met R.H. Djojowikromo); We long for our villages, The gamelan tradition of, Omaha-Nebraska januari 2004. (In dictaatvorm bestemd als lesmateriaal Coursepack World People Music bij Creighton University Omaha-USA). Geen officiële publicatie.

  9. Verschuur Stan; Suriname, geschiedenis in hoofdlijnen, 1994.

Surinaams Javaanse Gamelanmuziek in Omaha, Nebraska USA

dinsdag 27 juni 2006 - Een reisverslag van R. Harrie Djojowikromo en Orlando Kromopawiro tijdens hun verblijf in Omaha van 11 t/m 22 november 2005.

Surinaams Javaanse Gamelanmuziek in Omaha, haast onvoorstelbaar. Maar uiteindelijk toch uniek dat deze Surinaams Javaanse culturele muziek tot aan de andere kant van de Wereld wordt beoefend en ook aldaar zal voortleven. Uniek omdat deze gamelanmuziek vanaf november 2004 haar tweede tehuis buiten Suriname in Omaha USA heeft gekregen. In Nederland was dat omstreeks in 1978. Sinds april 2005 heeft deze culturele muziek ook de belangstelling gekregen van de Universiteiten in Kansas City, San Fransisco en Detroit.

Ook uniek omdat de Surinaams Javaanse gamelaninstrumenten omstreeks 1912/1914 door enkele opkomende Javaanse (contractarbeiders) gamelan muziekbeoefenaars werden ontwikkeld en gemaakt. In feite uit protest doordat slechts een select gezelschap op de Gemalen Gedih instrumenten te plantage Mariënburg in het district Commewijne mochten spelen. Niet geselecteerden mochten dus niet op de Gamelan Gedih instrumenten spelen.

De Surinaams Javaanse Gamelaninstrumenten waren en enigst in haar soort die uit eigen creatie door eerder genoemde muziekbeoefenaars werden geproduceerd! Heel jammer was, dat de Gamelanmuziek in de loop der jaren op één niveau, met hier en daar enkele variaties, was gebleven en de culturele muzikale overdracht slechts volgens de methode van, één op één heeft plaatsgevonden. Daarnaast ging het vooral om het kunnen spelen van de gamelaninstrumenten/-muziek en niet om de verdere ontplooiing of ontwikkeling ervan.

De uitnodiging

Door de Creighton Universiteit Department of Fine & Performing Arts, Omaha Nebraska USA.

Orlando en ik werden uitgenodigd door Mevrouw Professor Doctor Marilyn Kielniarz (Hoofd van het Departement) om:

  1. Instructies te verzorgen aan de leden van de Surinaams -Javaanse gamelangroep van Creighton University om de Surinaamse Javaanse gamelanmuziek dynamischer te kunnen bespelen.

  2. Informaties te geven over het ontstaan en 'ontwikkelingen' van de Surinaams - Javaanse gamelan instrumenten en muziek aan 4e jaar Muziekstudenten. Tevens hierbij de Javaanse Immigratie te betrekken.

  3. Verder ook aan individuele – en/of in groepen de gamelanlessen/instructies te verzorgen. Alsook workshops te geven aan belangstellenden.

  4. Tot slot samen en ter afsluiting van ons bezoek, samen met Dr. Marilyn een thematisch en geïntegreerd Indonesische (uit Solo) en Surinaams – Javaanse gamelan concert op 20 november 2005 te presenteren met Marilyn een thematische en geïntegreerde gamelan (Indonesische en Surinaamse Javaanse) concert te verzorgen, met een verhaal verstelster, zang en dans erbij. Het concert werd genoemd: A gamelan story The sound of Home.

Als Surinaams – Javaanse ghending werd de Jalan Jalan gekozen en gezongen door miss Jackie Uptagrophe en Dr. Michael Jurgensmeier (docent). De Jalan Jalan werd in het Engels geschreven door Raesha Svatora. Suling and fluit: Jaclyn Price.

Deze uitnodiging stond niet op zichzelf. Want voordat het voorstel van uitnodiging door de Universiteit werd goedgekeurd, was er een lange periode van voorbereiding en de nodige Surinaams – Javaanse gamelanlessen en onderzoeksactiviteiten voorafgegaan. Maar allereerst de hoofdpersonen van dit project voorstellen.

Mevrouw Marilyn Kielniarz; Professor Dr. in Music bij de Creighton University Omaha - Nebraska, USA. Studeerde af bij de Northwestern University in Evanston USA, in 1979 als Bachelor, in 1980 als Master en in 1984 als Doctor of Music. Voorts tal van functies op het gebied van muziek in de regio Nebraska, Kansas, Missouri and Iowa. Haar passie voor Indonesische Gamelan dateerde sinds het jaar 1978. In 1982 een compleet set Gamelan Gedih Slendro en Pèlok aangeschaft tbv de Creighton University. Ook studeerde zij vanaf dien tot 2003, 2 maal per jaar de Indonesische gamelanmuziek bij de Gamelanmuziek Academie in Surakarta(Solo) Indonesië. Sinds april 2003 breidde zij haar kennis en kunde uit met de Surinaams -Javaanse gamelanmuziek, alsook een onderzoek ernaar verricht over het ontstaan van de Surinaams – Javaanse gamelan muziekinstrumenten. Zij begeleidde en gaf lessen aan twee gamelan muziekgroepen bij de Creighton University. Bij de afdeling Performing & Fine Arts, zijn er twee gamelangroepen actief. Zij beoefenen sinds 1997 de Indonesiche en de Surinaams Javaanse gamelanmuziek sinds november/december 2004. Marilyn speelde zelf alle instrumenten behalve de kendang.

Orlando Kromopawiro; in het dagelijks leven werkzaam als Medewerker Vastgoedonderhoud & Ontwikkeling bij een Bouwfederatie in Den Haag. Zijn passie voor gamelanmuziek begon al op jeugdige leeftijd. Zijn kennis en kunde op het gebied van de Surinaams – Javaanse gamelanmuziek had hij in fasen en met veel geduld overwegend in Nederland verworven en geprofessionaliseerd. Om zijn theoretische kennis te verbreden volgde hij bij de Indonesische Ambassade de Indonesisch gamelanmuzieklessen. De muzieknoten Indonesische gamelan te kunnen schrijven was een onderdeel ervan. Daardoor had (en nog steeds) hij voor ca 70 –80 % van de Surinaams – Javaanse gamelanmuziek of ghending in muzieknoten kunnen overschrijven. Belengrijk voor hem om op deze de instructies/lessen die hij verzorgde aan belangstellenden om gamelaninstrumenten te kunnen bespelen . Voorts volgde hij lessen in Wereldmuziek te Utrecht waardoor hij de bevoegdheid heeft ontleend om onder andere gamelanmuzieklessen te kunnen geven.

Door de vele praktijkjaren is Orlando opgegroeid tot een allround gamelan muzikant, alsook jarenlange ervaring opgedaan als Surinaams – Javaanse gamelan Instructeur/leraar.

Door een groep senioren gamelanmuzikanten (Pandjah Wijogòh) heeft hij zijn 2e (artiesten) naam Hardjo Prayitna met recht gekregen. Zijn streven is; een Gamelan en Dans Instituut op te kunnen richten. Hij is al aardig op de goede weg.

R. Harrie Djojowikromo; in het dagelijks leven als Zelfstandig Organisatie en Personeelsadviseur. Zijn passie voor gamelanmuziek, voornamelijk de geschiedenis over het ontstaan van de Surinaams – Javaanse gamelaninstrumenten begon omstreeks 1956. Door veel te vragen aan gamelanmusici/kenners, Bapaks Dalangs en enkele bekende Lèdèhs (Javaanse beroepsdanseressen), te noteren en relevante informaties te verzamelen. Had in de populaire explosieve jaren (1958/1960) van de gamelanmuziek en dans o.a.; Ludruks (cabaret) en Andé Andé Lumuh (theater achtige opvoeringen), getracht via bekende Javaanse politici in Suriname en het cultureel en muziek Instituut CCS de gamelanmuziek volgens educatieve methodieken te doen overdragen. Hierdoor zouden door Javaanse jongere generaties en door belangstellenden gemakkelijk en volgens reguliere wijze gamelanmuzieklessen gevolgd kunnen worden. Hetgeen ook de interesse voor deze Surinaams – Javaanse gamelanmuziek zou kunnen worden bevorderd.

Helaas op alle fronten, weinig respons gekregen. Met onderbreking van enkele jaren, is hij steeds de ontwikkelingen van de Surinaams – Javaanse gamelanmuziek cultuur blijven onderhouden/volgen door die schriftelijk vast te leggen. Hij bespeelt het muziekinstrument, de kendang.

Wat hebben wij kunnen bereiken!

Orlando en ik hebben kunnen realiseren dat de Surinaams -Javaanse Gamelanmuziek:

Ten eerste sinds januari 2005 als Wereldmuziek op de Wereldmuzieklijst bij de Creighton University (CU) werd geregistreerd en erkend. De CU heeft daarover haar alleenrecht en zal doen vermelden in het Wereldmuziekregister in USA. Ten tweede conform EDUCATIEVE Methodieken bij de CU onderwezen worden, m.a.w. iedereen kan bij de CU naar eigen keuze een gamelan instrument les verkrijgen en leren bespelen. Alsook in groepsverband. Ten derde Surinaamse Javaanse gamelanmuziek-, geschiedenis en cultuur opgenomen worden in een Module Culturele Muziek (World People Music) als verplichte module bij de faculteit Music, Performing and Fine Arts. Orlando’s bijdragen, technisch gedeelte Surinaams -Javaanse gamelanmuziek inclusief muzieknoten schrift.

Mijn bijdragen, mede schrijven van een 'Paper' over het ontstaan van de Surinaamse Javaanse gamelan instrumenten, geschiedenis en achtergrondinformatie over het ontstaan van de Surinaamse – Javaanse gamelaninstrumenten en overige relevante onderwerpen.

Deze drie waren/zijn onze vragen toen wij in 2003 gevraagd werden door Marilyn om onze bijdragen te leveren bij haar onderzoek naar de geschiedenis van de Surinaamse-Javaanse gamelaninstrumenten, muziek en - cultuur. Deze drie waren uiteindelijk onze eigen doelen.

Ten vierde - "is dan het gevolg ervan"- dat Orlando en ik m.i.v. november 2005 als vaste externe gasten op kosten van de CU Departement Performing & Fine Arts gevraagd kunnen worden om; gamelanmuziek instructies,- lezingen/informaties en -workshops te verzorgen. Tevens de Gamelangroep van de CU in Omaha verder te instrueren om te kunnen spelen op de niveaus: 1 (basis), 2(basis plus versnellen en terug naar luister muziek) en 3 (1, 2 plus begeleiden van zang en dans). Orlando, Marilyn en ik werden ook door het plaatselijke Radiostation geïnterviewd. De Video/DVD opnamen van het Gamelanconcert op 20 november 2005, werden omstreeks december 2005 ook door het plaatselijke TV station vertoond.

Al deze voorbereidingen vanaf juni 2003 hadden Orlando en ik geruisloos, op bescheiden niveau maar zeer actief en intensief verricht. Wij hadden dezelfde gedachten, wensen en doelen, en streefden ernaar dat alle partijen over de eindresultaten tevreden konden zijn.

De aanleiding.

Marilyn kwam eind 2002 tijdens haar bezoek bij tropisch museum Amsterdam en tijdens een gamelan festival in Jakarta (zij was op de heenreis naar Surakarta(Solo) voor haar jaarlijkse Indonesische gamelanlessen) te weten dat er nog een andere soort gamelanmuziek bestaat. Namelijk de Surinaams -Javaanse gamelanmuziek. Terug in Omaha informeerde zij via mevrouw Silvia Gooswit in Nederland en Hillary de Bruin (hoofd culturele zaken en Surinaamse museum) of zij in Nederland contactpersonen wisten die veel over de Surinaamse Javaanse gamelan konden vertellen. Marilyn kreeg de naam van bapak Salimin Mangoendimedjo en adres in Den Haag.

Zij schreef een brief aan bapak Salimin. Deze schakelde mij in om de zaak verder in behandeling te nemen, de gewenste informaties te geven en de verdere contacten te onderhouden. Voor mij de gelegenheid om Orlando Kromopawiro hierin actief te betrekken en hem naar voren te schuiven. Ik verrichte de intensieve contacten, verdere afspraken en t/m ontvangst toespraak op 3 maart 2003 tijdens het bezoek van Marilyn. Na de toespraak gaf ik haar mijn opgestelde samenvatting over het ontstaan van de Surinaams - Javaanse gamelaninstrumenten en bevat tevens enkele aanknopingspunten. Deze gebruikte zij als een soort leidraad t.b.v. haar speurtocht over de Surinaams -Javaanse gamelan in Suriname in maart 2003.

Omstreeks begin april 2003 ontving ik een E-mail bericht van Marilyn met de vraag of ik haar behulpzaam zou willen zijn haar de nodige/relevante informaties t.b.v. haar onderzoek over het ontstaan van de Surinaams -Javaanse gamelan instrumenten te geven. Ik bevestigde dat, wel met de drie eerder vermelde vragen/verzoeken te doen realiseren. Zij ging akkoord mee en daarna ging alles als een stroomversnelling.

Gevolg en effecten daarvan: voorgesteld om ook een complete set Surinams –Javaanse gamelaninstrumenten aan te schaffen t.b.v. de gamelangroep bij de CU in Omaha. Tevens Orlando voorgedragen als gamelaninstructeur. Op grond hiervan kreeg Marilyn in NL ook privé de gamelanlessen van Orlando. Van mij en Orlando kreeg Marilyn muziekcassette bandjes en CD’s met bekende Surinaamse - Javaanse gamelan ghendings(liederen). Tussen Marilyn en ik ontstond vanuit een goede samenwerkingsverband een hechte vriendschapsband. Zo ook met Orlando. Sinds 2004 vormden wij drie één TEAM.

Resultaten

Eerste resultaat was: het schrijven/samenstellen van een paper: " We long for our villages: the gamelan tradition of Surinam". Mijn historische informatie werden hierin verwerkt.

Orlando verzorgde de technische aspecten van de Surinaamse - Javaanse gamelanmuziek in muzieknoten geschreven en over de structuur gamelanmuziek en de combinatie opstelling van de gamelaninstrumenten. Deze paper werd/wordt als dictaat gebruikt t.b.v. de module gamelan World People Music bij de Creighton University in Omaha.

Tweede resultaat was/is: Amerikaanse gamelangroep bestaande uit werkende mannen, vrouwen en studenten die Surinaamse - Javaanse gamelanmuziek bespelen en blijven beoefenen. Alsook concerten en presentaties verzorgen; niet alleen bij de CU concert en theaterzaal maar ook o.a. bij Het Holland Cultureel Centrum in Omaha en bij de Universiteit in Kansas City begin 2005.

Onze ervaringen

Op zaterdag 12 november 2005, na kennismaking bij CU met de hele Staff Music, Performing & Finearts en de leden van de gamelangroep, konden wij de Indonesische en de Surinaams -Javaanse gamelanmuziek gespeeld door de groep ernaar luisteren en bewonderen. De Indonesische gamelanmuziek beheersten zij al ruim 4 jaren . De Surinaamse - Javaanse slechts 6-8 maanden. Wij waren onder de indruk van hun opvoering. Wel nog de basis, maar zeer knap om in korte tijd via Video beelden (opgenomen door Marilyn in NL), Muziek cassette bandjes, CD’s (van Orlando en ik) en Gamelan muzieknoten van Orlando.

Tijdens hun gamelanmuziek spel maakte ik de nodige aantekeningen en Orlando de Video opnamen. Daarna gaf Orlando enige uitleg over hun wijze van gamelanspel. De basis volgens de Indonesische muziekpatronen was acceptabel. Maar volgens de Surinaamse -Javaanse gamelanmuziek die meer dynamische en ritmische patronen heeft, zal de groep de komende dagen de Surinaamse Javaanse gamelan actiever moeten beoefenen. Ook omdat de groep niet alleen gamelan instructies in het algemeen zullen krijgen en om dynamischer te kunnen de instrumenten te kunnen bespelen, maar tevens gericht op het Concert van zondag 20 november 2005. Het muzikale resultaat op die dag zal moeten zijn, dat er een duidelijke verschil tot uitdrukking zal moeten komen tussen de klassieke opvoering van de Indonesische - en de dans -ritmische Surinaamse -Javaanse gamelanmuziek opvoering.

Om te laten zien en horen op welke wijze de Ritmische Surinaamse -Javaanse gamelanmuziek diende te worden gespeeld, deden wij het voor. Orlando bespeelde de PENEROOS, Marilyn de BONANG en ik de KENDANG, de overige instrumenten door de leden van de groep. Dezelfde ghendings die ze daarvoor hadden opgevoerd te weten; Kebo Giroh, Sampak, Klentèngan en Jalan Jalan, hadden wij toen wederom gespeeld volgens de Surinaamse Javaanse ritmische patronen. Ineens klonk hun eigen Surinaamse Javaanse gamelanspel, heel anders. De groep en aanwezigen hadden het verschil van spelen en klanken duidelijk gemerkt en beleefd. Zij waren enthousiaster geworden, en vroegen Marilyn om op deze zaterdag 12 november 2005 de Surinaamse Javaanse gamelan zoals zij nu hadden gespeeld en gehoord een uur langer te kunnen en mogen beoefenen. Daarnaast of wij de komende dagen hun individueel en/of in groepen overdag en in de vooravond tot ca 20.00 uur extra gamelanlessen/instructies wilden geven. Daarvoor waren wij uitgenodigd en gekomen, dus waarom niet.

Marilyn, Orlando en ik stelden samen een oefenrooster op en ook gericht op het komend Gamelan Concert op 20 november 2005. Ook hadden wij een studente gevraagd om de Ghending Jalan Jalan een Engelse tekst van te schrijven. De ghending werd toen beoefend en tijdens het concert gezongen door een Studente en een Muziekdocent/professor.

De gamelangroep in Omaha bestaat uit zowel studenten als werkende personen w.o.; twee professoren tevens docenten, een gepensioneerde, een tandarts tevens piloot, een juriste, een laatste jaar Japanoloog tevens computerkunde, een laatste jaar muziekstudent tevens MBA-er, en een arbeidsmarkt deskundige.

Wij gaven ook lezingen over het ontstaan en ontwikkelingen gedurende eerste 20 jaren van de Surinaamse -Javaanse gamelaninstrumenten en muziek cultuur aan 4e jaar’s muziekstudenten bij CU, Performing & Fine Arts. Ook onder andere over het leven en wonen van de Javaanse contractarbeiders in de Plantages.

Het Thematisch Concert gaf in vogelvlucht het Javaanse Immigratieverhaal en een Gamelan Muzikale reis/overdracht (diaspora) vanuit Indonesisch Gamelan stijl, de ontwikkeling van de Surinaamse -Javaanse gamelan en populariteit in Suriname en in Nederland . Uiteindelijk belandde de Surinaamse -Javaanse Gamelanmuziek bij de Creighton Universiteit in Omaha Nebraska USA en aldaar haar 3e thuisbasis gevonden. Tevens vermeld\geregistreerd als Wereld Volksmuziek per januari 2005 bij de CU. En bovenal, aldaar de Surinaamse -Javaanse gamelan onderwezen kan worden.

Alle belangrijke personen waren tijdens het Concert aanwezig, te weten: de President en decaan van de CU en één van de Sponsor van de CU Performing & Fine Arts. Van Marilyn kregen wij de volgende dag te horen dat zij allen zeer tevreden en onder de indruk waren van de prestaties van de CU gamelangroep om binnen één week de Surinaamse -Javaanse gamelanmuziek op die wijze te kunnen bespelen. De President, de Decaan, het Departement Performing and Finearts en de Sponsor waren positief en de mogelijkheden te bezien om Orlando en ik wederom uit te nodigen om de Surinaamse -Javaanse Gamelanmuziek instructies aan de CU Gamelangroep in Omaha en nieuwe gamelan muziekstudenten te kunnen verzorgen.

Voor het eerstvolgende Gamelan Concert samen met ons, gaven wij aan Marilyn het idee om de Dans Balletgroep van CU, Performing & Fine Arts ook te betrekken. Dus balletdanseressen als hemelnimfen tijdens een dansopvoering van GATOTKACA Prins van PRINGONDANI.

Tot onze verrassing kregen wij één dag voor ons vertrek van Marilyn te horen dat wij, vanaf november 2005 voor altijd als vaste externe personen die door de CU Departement Performing & Fine Arts kunnen worden uitgenodigd naar Omaha te komen om informaties en instructies over de Surinaamse -Javaanse Gamelanmuziek te verzorgen.

Om de module World People Music onderdeel Surinaamse -Javaanse Gamelanmuziek te blijven actualiseren, had zij mij geregistreerd als vaste externe medewerker en Orlando als Gamelan Instructeur bij de CU het Departement Performing & Fine Arts in Omaha.

Orlando en ik zijn zeer tevreden met onze behaalde resultaten en die schenken wij aan de oude Gamelan Cracks ‘pionieren’ die in Suriname wonen en enkelen die in Nederland zijn!

Harrie Djojowikromo.

(ook namens Orlando Kromopawiro)

Zoetermeer/Den Haag, 27 juni 2006.

Copyright R.H. Djojowikromo, Zoetermeer. Juni 2006.